Câu chuyện chuyển giá ở Việt Nam

0
1269

YMCONLINE.VN – Hiện nay, hiện tượng “chuyển giá” ở các doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam đang ngày một gia tăng và với mức độ ngày càng tinh vi đã gây những tổn thất không nhỏ cho nền kinh tế. Nhận thức được những mối nguy hại trên, nhà nước đã tập trung tìm những biện pháp chống “chuyển giá” nhưng hầu hết đều chưa thực sự hiệu quả. Chính vì thế, làm cách nào để phòng, chống và ngăn chặn hoạt động chuyển giá đang là một trong những vấn đề cấp thiết.

Chuyển giá là gì?

Chuyển giá được hiểu là việc thực hiện chính sách giá đối với hàng hóa, dịch vụ và tài sản được chuyển dịch giữa các thành viên trong tập đoàn qua biên giới không theo giá thị trường nhằm tối thiểu hóa số thuế của các MNC (Multinational corporation – công ty đa quốc gia trên toàn cầu). Để dễ hình dung hơn về định nghĩa này, ta xem xét một ví dụ đơn giản như sau: “Tập đoàn X gồm một công ty mẹ đặt tại Mỹ và một công ty con đặt tại Việt Nam. Công ty con (kê khai trên sổ sách) là nhập nguyên vật liệu với giá cao rồi bán sản phẩm cho Công ty mẹ với giá thấp, dẫn đến kết quả kinh doanh bị lỗ. Tuy nhiên nếu xét trên tổng thể, tập đoàn X (gồm công ty mẹ và công ty con) vẫn kinh doanh có lãi, hơn nữa việc Công ty con báo lỗ sẽ giúp tập đoàn trốn được một khoản thuế lớn từ cơ quan thuế Việt Nam. Nói cách khác việc “bán sản phẩm cho Công ty mẹ với giá thấp” chính là một hành vi “Chuyển giá”.

Các hình thức chuyển giá và thực trạng tại Việt Nam

1. Chuyển giá thông qua việc mua bán nguyên vật liệu sản xuất

Các thành viên MNC sẽ mua vào nguyên vật liệu, thành phẩm và bán thành phẩm với giá cao rồi bán sản phẩm cho các công ty thành viên với giá thấp nhằm tối thiểu hóa số thuế thu nhập mà doanh nghiệp phải nộp. Đó chính là trường hợp của 17 doanh nghiệp chè ở Lâm Đồng. Làm phép tính đơn giản, cứ 7 kg chè tươi mới được 1 kg chè khô, với giá thị trường khoảng 40.000 đồng/kg chè tươi thì 1 kg chè khô phải có giá tối thiểu là 280.000 đồng/kg.Thế nhưng, các doanh nghiệp này lại đàng hoàng bán cho công ty liên kết chỉ với giá 140.000 đồng/kg. Khi làm thế, doanh nghiệp cầm chắc kết quả càng sản xuất càng lỗ, vậy mà họ vẫn rất nhiệt tình sản xuất, nhiệt tình bán.

Trường hợp khác là Công ty TNHH LesGans Việt Nam, một doanh nghiệp Nhật Bản sản xuất găng tay chơi golf và chơi bóng chày cũng bị Cục Thuế Đà Nẵng phát hiện chuyển giá khi bán găng tay cho công ty mẹ thấp hơn từ 36% đến 44% so với giá bán cho các công ty khác. Vì vậy, từ con số lỗ gần 21 tỷ đồng, sau khi bị phát giác thì công ty này đã phải sửa lại cho đúng là lãi hơn 24 tỷ đồng. 

2. Chuyển giá thông qua việc mua các tài sản cố định vô hình và hữu hình với giá thật cao hay chi trả các chi phí bản quyền, chi phí xây dựng thương hiệu, quảng cáo…

Các MNC sẽ xây dựng các phòng nghiên cứu và phát triển sản phẩm tại nơi có thuế suất cao. Kết quả của việc nghiên cứu là tất cả các thành viên trong MNC đều được áp dụng như nhau nhưng toàn bộ chi phí thì chỉ có Công ty con tại đó phải chịu nhằm gây lỗ và trốn thuế. Hoặc MNC thực hiện quảng cáo trên nhiều khu vực nhưng chi phí lại dồn hết về một Công ty con đặt tại nơi có thuế suất cao. Các hành vi phân bổ chi phí này chính là Chuyển giá. Điển hình cho phương thức này là Công ty Coca Cola tại Việt Nam. Doanh nghiệp này liên tục mở rộng sản xuất từ năm 1993 đến nay, doanh thu tăng trưởng hàng năm. Song cũng từ năm 1994 đến nay, Coca-Cola Việt Nam chưa nộp đồng thuế nào cho Nhà nước. Giải thích cho việc này, Coca Cola giải trình rằng “Chi quảng cáo, tiếp thị, bảo vệ thương hiệu quá lớn nên chi phí vượt quá doanh thu.”

Giải pháp chống hành vi chuyển giá

Trong một thế giới toàn cầu hóa, chuyển giá là một xu hướng tất yếu tác động tới mọi nền kinh tế. Chống chuyển giá ngày càng trở thành vấn đề quan trọng trong chính sách thuế của các quốc gia. Hiện nay trên thế giới có hai hệ thống quan điểm chủ yếu về chuyển giá của Tổ chức hợp tác và phát triển Kinh tế (OECD) và của Mỹ, trong đó hầu hết các nước đều thừa nhận quan điểm của OECD về xử lý chuyển giá vì nó có tính trung lập và tương đồng trong khả năng quản lý.

Kinh nghiệm chống chuyển giá của một số nước

1. Mỹ

Các quy định về chuyển giá đã trở thành một phần trong luật thuế của Mỹ từ thời điểm chiến tranh thế giới lần thứ nhất.Theo đó, giá chuyển giao giữa tài sản hữu hình và vô hình giữa các chi nhánh của một Doanh nghiệp ở các nước khác nhau phải được xác định tương đương với giá của một Doanh nghiệp khác có sản phẩm tương tự. Ví dụ trường hợp của Nissan, công ty này chuyển nhượng ô tô và các phụ tùng với giá cao cho các chi nhánh ở Mỹ, làm cho lợi nhuận các chi nhánh ở Mỹ giảm, lợi nhuận Công ty mẹ ở Nhật Bản tăng lên gần 1 tỷ USD. Năm 1993, cơ quan thuế nội địa của Mỹ (IRS) đã điều tra và ra phán quyết rằng hang ô tô Nissan của Nhật Bản đã trốn thuế và phải nộp phạt 170 triệu USD.

2. Trung Quốc

Các quy định về chống chuyển giá ở Trung Quốc cũng xây dựng dựa trên cơ sở hướng dẫn của OECD, tuy nhiên hệ thống luật chống chuyển giá của Trung Quốc có một số điểm khác cơ bản so với luật chống chuyển giá của Mỹ như là : nghĩa vụ nộp thuế ở Trung Quốc không được hợp nhất, nếu một tập đoàn kinh tế có nhiều chi nhánh ở Trung Quốc sẽ phải chịu thanh tra về thuế và chống chuyển giá nhiều lần… Trung Quốc đồng thời cũng đưa ra các biện pháp xử lý cụ thể với hành vi chuyển giá. Những hành vi vi phạm luật có thể bị phạt tiền, đặc biệt những vi phạm nghiêm trọng như trốn thuế hay gian lận thuế có nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Thông qua hoạt động chống chuyển giá ở Mỹ, Trung Quốc và một số quốc gia khác, chúng ta có thể rút ra một vài kinh nghiệm cho Việt Nam như sau: Thứ nhất, xây dựng hoàn chỉnh pháp luật về kinh tế, chuẩn bị sẵn sàng cho việc tiếp nhận đầu tư nước ngoài phục vụ cho phát triển đất nước. Phải đảm bảo pháp luật bắt kịp sự phát triển của kinh tế, tạo điều kiện cho kinh tế phát triển nhưng ngăn phải chặn hiệu quả các hành vi gây tiêu cực.

Thứ hai, phải nghiên cứu lịch sử phát triển kinh tế của các quốc gia phát triển đi trước cũng như các quốc gia trong khu vực có những nét tương đồng về kinh tế. Chúng ta phải tiếp thu những kinh nghiệm quý báu và những thành công kinh tế mà các quốc gia đạt được để áp dụng vào Việt Nam giúp kinh tế Việt Nam phát triển nhanh, đón đầu kinh tế thế giới.

Thứ ba, Việt Nam cần chuẩn bị nguồn nhân lực của cơ quan thuế với chất lượng cao nhằm đối phó với hoạt động chuyển giá ngày càng tinh vi và phức tạp. Nguồn nhân sự này phải thường xuyên được cập nhật kiến thức và kinh nghiệm về quản lý kinh tế. Bên cạnh đó, cơ quan thuế và hải quan nên giao lưu học hỏi kinh nghiệm các nước, tăng cường hợp tác cùng nhau hành động chống lại hành vi chuyển giá mà các MNC đang gây tiêu cực cho kinh tế các nước.

CLB Kinh tế toàn cầu GEC

quả óc chó mua ở đâu quả óc chó mỹ bán quả óc chó mỹ địa chỉ mua bán hạt óc chó mỹ hạt mắc ca hạt macca hạt macadamia hạt macca mua bán ở đâu quả macca mua bán ở đâu hạt hạnh nhân mua bán ở đâu quả hạnh nhân mua bán ở đâu hạt hạnh nhân hạt thông mỹ mua bán ở đâu hạt thông mỹ mua yến mạch giảm cân mua bột yến mạch ở đâu yến mạch mua bán ở đâu yến mạch quaker hạt lanh mua bán ở đâu quả óc chó mua ở đâu hạt óc chó mỹ bán ở đâu bột yến mạch quaker mua bán ở đâu hạt macca mua ở đâu quả mắc ca Úc