Việt Nam và bài toán về Khoa học – Công nghệ

0
2526

YMCONLINE.VN – Từ năm 1986, Việt Nam bắt tay vào đổi mới đất nước để bắt kịp các quốc gia hàng đầu trên thế giới,cũng tại thời điểm đó, việc tiếp thu Khoa học – Công nghệ (KHCN) được đánh giá là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Sau 30 năm thực hiện đổi mới, nước ta đã thu được những thành quả nhất định nhưng vẫn tồn tại không ít những trái đắng và thách thức.

Thực trạng

Báo cáo Năng lực cạnh tranh toàn cầu (GCI) 2015 -2016 vừa được WEF (World Economic Forum) công bố, theo đó KHCN Việt Nam đứng thứ 92/140 nước tham gia khảo sát. Mặc dù con số này đã vươn lên 12 bậc so với năm ngoái, nhưng vị trí này vẫn khẳng định Việt Nam tụt hậu quá xa so với thế giới. Vậy nguyên nhân do đâu?

Từ những năm 1986, Việt Nam đã có những bước tiến mạnh mẽ trong đối ngoại. Cho đến nay, chúng ta luôn mở rộng quan hệ ngoại giao với nhiều nước trên thế giới. Theo thống kê mới nhất từ Bộ kế hoạch và đầu tư, tính đến ngày 20/3/2016, ước tính các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài đã giải ngân được 3,5 tỷ USD, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm 2015. Điều đó cho thấy, chúng ta đã phần nào thành công trong vệc thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tuy nhiên đó cũng là mối lo ngại Việt Nam trở thành “bãi rác công nghệ”. Theo Cục đầu tư nước ngoài nhận định, các công nghệ chuyển giao từ FDI chủ yếu phổ biến hoặc cũ, lạc hậu ở bản quốc. Việc lựa chọn công nghệ của các doanh nghiệp Việt Nam chưa tích cực, nguy cơ biến Việt Nam thành “bãi rác công nghệ”.

Theo Cục đầu tư nước ngoài nhận định, các công nghệ chuyển giao từ FDI chủ yếu phổ biến hoặc cũ, lạc hậu ở bản quốc. Việc lựa chọn công nghệ của các doanh nghiệp Việt Nam chưa tích cực, nguy cơ biến Việt Nam thành “bãi rác công nghệ”.

Theo thống kê của Bộ kế hoạch và đầu tư, Việt Nam có khoảng 97% doanh nghiệp vừa và nhỏ, chỉ có khoảng 3% doanh nghiệp lớn. Tỷ lệ này cho thấy khả năng thay đổi và cải tiến công nghệ của doanh nghiệp trong nước rất thấp. Nếu có đầu tư, chủ yếu là công nghệ cũ và lạc hậu. Như vậy, tình trạng KHCN của chúng ta càng trở nên đáng lo hơn.

KHCN giúp ta cái gì?

Nói về vai trò của KHCN trên thế giới, chúng ta có thể thấy rõ ví dụ ở một số quốc gia điểm hình. Như Nhật Bản, sau thế chiến thứ hai, nền kinh tế ngày càng kiệt quệ. Tuy nhiên nhờ có những bước đi đúng đắn, đặc biệt những họ đã tiếp thu có chọn lọc và cải tiến KHCN, mà sau năm 1973, Nhật Bản đã khôi phục nền kinh tế phát triển hơn trước chiến tranh. Hay Israel là một đất nước non trẻ, có diện tích phần lớn là sa mạc khô hạn. Dẫu vậy, họ lại khiến cả thế giới ngưỡng mộ với kỳ tích khó tin. Nền kinh tế Israel phát triển dựa trên 95% công nghệ và 5% còn lại là con người. Trên chính vùng đất khắc nghiệt của mình, họ đã thành công trong việc phủ xanh sa mạc, và tạo nên một đất nước vang danh “Quốc gia khởi nghiệp” trên toàn thế giới. Ngược lại, phần lớn các quốc gia châu Phi, nơi có nguồn tài nguyên đa dạng và phong phú bậc nhất nhưng nền kinh tế còn rất lạc hậu, nghèo đói, đó là do họ chưa tiếp thu chịn lọc KHCN thế giới.

KHCN đóng vai trò thiết yếu cho sự phát triển của đất nước. Nó nắm giữ huyết mạch của cả một nền kinh tế, giúp cho nước kém phát triển cũng trở nên giàu có, làm cho quốc gia giàu tài nguyên cũng trở nên lạc hậu khi không có nó.

Như vậy, KHCN đóng vai trò thiết yếu cho sự phát triển của đất nước. Nó nắm giữ huyết mạch của cả một nền kinh tế, giúp cho nước kém phát triển cũng trở nên giàu có, làm cho quốc gia giàu tài nguyên cũng trở nên lạc hậu khi không có nó.

Cơ hội

Với hàng loạt các Hiệp định thương mại tự do FTA (VJEPA, VKFTA,…) được kí kết trong năm 2014, 2015, đặc biệt, chúng ta liên tục kí kết các Hiệp định lớn như TPP, EVFTA,… đã đưa Việt Nam tới gần hơn với nền KHCN phát triển trên thế giới.

Nhờ các hiệp định thương mại tự do cùng nhiều chính sách ưu đãi của chính phủ, giá nhân công rẻ, Việt Nam đã thành công thu hút được các danh nghiệp nước ngoài đầu tư. Điều đó thúc đẩy tăng vốn đầu tư nước ngoài FDI, quá trình chuyển giao công nghệ diễn ra nhiều và mạnh mẽ hơn, thúc đẩy phát triển KHCN trong nước. Các quốc gia tham gia kí kết là những nước đã có nền công nghiệp phát triển tương đối cao về KHCN. FTAs sẽ giúp doanh nghiệp hai bên học hỏi kiến thức để cùng phát triển, nâng cao khả năng cạnh tranh, đồng thời cũng tạo cơ hội cho Việt Nam tranh thủ tiếp thu công nghệ tiên tiến.

Nhờ các hiệp định thương mại tự do cùng nhiều chính sách ưu đãi của chính phủ, giá nhân công rẻ, Việt Nam đã thành công thu hút được các danh nghiệp nước ngoài đầu tư.

Thách thức…

Hiện nay các sản phẩm KHCN của Việt Nam mặc dù đã đổi mới, cải tiến, song phần lớn vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu. Nhìn chung, phát triển KHCN so với mặt bằng chung của Việt Nam vẫn còn chậm. Trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều khó khăn, phát triển KHCN trong nước vẫn gặp rất nhiều thách thức.

Về sở hữu trí tuệ

Bên cạnh đó, các sân chơi lớn như FTAs, TPP,…tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nước ngoài tiếp cận thị trường Việt Nam, thị trường trở nên cạnh tranh gay gắt hơn, các vấn đề về sở hữu trí tuệ trở thành thách thức lớn đối với các doanh nghiệp trong nước. Một số ví dụ điển hình như, nước mắm Phú Quốc bị mất ở Mỹ và nhiều nước khác, café Trung Nguyên bị công ty Rice Field tại Mỹ nhanh chân đăng ký trước,… Trong một sân chơi lớn, nếu tư tưởng về việc đăng kí tương hiệu của các doanh nghiệp Việt Nam không được cải thiện thì sẽ ngày càng có nhiều sơ hở và đem lại lợi ích cho doanh nghiệp nước ngoài.

Trong một sân chơi lớn, nếu tư tưởng về việc đăng kí tương hiệu của các doanh nghiệp Việt Nam không được cải thiện thì sẽ ngày càng có nhiều sơ hở và đem lại lợi ích cho doanh nghiệp nước ngoài.

 Về vốn đầu tư

Theo Bộ KH & CN, nguồn lực nhà nước cung cấp theo quy định năm 2013 là 2%. Tuy nhiên trên thực tế lại không đủ, năm 2014 là 1,36%; 2015 là 1,52%. Trong đó số vốn sử dụng đúng mục đích chỉ khoảng 40%. Theo thống kê, hàng năm Việt Nam chi khoảng 1 tỷ USD vào KHCN, chủ yếu từ Ngân sách Nhà nước (NSNN). Trong khi đó ở Hàn Quốc là khoảng 10 tỷ USD, ngoài ra số vốn huy động từ xã hội ở Hàn gấp 10 lần số vốn từ nhà nước. Những số liệu thống kê trên cho thấy, nguồn lực đầu tư vào KHCN ở Việt Nam còn rất thấp, trong khi trình độ KHCN kém các nước phát triển như Hàn Quốc hàng thập kỷ.

Năm 2016 khoa học và công nghệ Việt Nam có nhiều dấu hiệu tích cực, tuy nhiên vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Để khắc phục và vượt qua khó khăn, Chính phủ cần đưa ra các quyết định, giải pháp thiết thực hơn nữa, tăng lượng vốn đầu tư vào nghiên cứu Khoa học, cũng như cải tiến công nghệ.

 

                                                                                      Vân Anh

                                                                            CLB Kinh tế toàn cầu GEC

quả óc chó mua ở đâu quả óc chó mỹ bán quả óc chó mỹ địa chỉ mua bán hạt óc chó mỹ hạt mắc ca hạt macca hạt macadamia hạt macca mua bán ở đâu quả macca mua bán ở đâu hạt hạnh nhân mua bán ở đâu quả hạnh nhân mua bán ở đâu hạt hạnh nhân hạt thông mỹ mua bán ở đâu hạt thông mỹ mua yến mạch giảm cân mua bột yến mạch ở đâu yến mạch mua bán ở đâu yến mạch quaker hạt lanh mua bán ở đâu quả óc chó mua ở đâu hạt óc chó mỹ bán ở đâu bột yến mạch quaker mua bán ở đâu hạt macca mua ở đâu quả mắc ca Úc

NO COMMENTS